Łęgi wiślane w skrócie

data zamieszcznia : 2010-03-01

Łęgi nadwiślane są naturalną formą roślinności porastającej nabrzeża Wisły w granicach współczesnego – holoceńskiego zasięgu. Tworzone są przez 4 gatunki topól i 5 gatunków wierzb zarówno krzewiastych jak i drzewiastych. Najbardziej charakterystycznym gatunkiem topoli jest topola szara – naturalny mieszaniec topoli białej i osiki występujący tylko w dorzeczu Wisły przede wszystkim na wyspach w nurcie rzeki.

Zdjęcie nr.1 Topole szare porastające wyspę piaszczystą

 

 Topole szare są stosunkowo łatwe do odróżnienia po charakterystycznych zgrubiałych naroślach na pniu. Cennymi gatunkami w skali Europy jest topola czarna i wierzba biała których drzewostany – siedliska priorytetowe są podstawą do objęcia doliny rzeki w których są obecne, ochroną w postaci obszarów Natura 2000.

Zdjęcie nr.2 Topola biała

 

Zdjęcie nr.3 Topole czarne

 

Zdjęcie nr.4 Łęg Wierzbowo - Topolowy z wierzbą białą i topolą białą

 

Zdjęcie nr.5 Parkowe zadrzewienia łęgowe z topolą czarną, topolą białą, wierzbą białą

 

Z pośród wierzb krzewiastych charakterystycznymi dla doliny Wisły są wierzby trójpręcikowe występujące na tarasach zalewowych wód średnich Wisły.

 

Zdjęcie nr.6 Starsze zakrzewienia Wierzbowe

 

Obok wierzby trójpręcikowej gatunkiem pionierskim na łachach piaszczystych charakterystycznych dla Wisły środkowej jest wierzba czerwona.

 

Zdjęcie nr.7 Drobne, ledwie widoczne pędy wyrastające pośród piasku to wierzby czerwone. Po prawej stronie starszy krzew

 

Miejscami najwyższe partie wysp lub skarp brzegowych porastane są przez grądy niskie w odmianie z wiązem, zespoły krzewiaste typu czyżnie gatunków z głogami, tarninami i świdwośliwą.

 

Zdjęcie nr.8 Skarpa wislana - burta porosnięta "czyżniami" - głogami tarniną, świdwosliwą na tle łęgu głównie topoli czarnej, białej oraz wierzby białej

 

 Wszystkie drzewa i krzewy występujące w łęgach mają stosunkowo krótki okres życia – najkrótszy wierzba czerwona – ok. 5-10 lat najdłuższy topola czarna i wierzba krucha występujące przy skrajach doliny wynoszący odpowiednio 180 i 140 lat. Całość koryta rzeki Wisły jest charakteryzowana jako koryto dużej rzeki nizinnej o charakterze roztokowym (ze skłonnością do tworzenia się wysp nurtowych) odznacza się dużą dynamiką zmian w korycie rzeki takich jak tworzenie łach piaszczystych, wysp, przykos, starorzeczy, procesy denudacyjne i akumulacyjne odbywające się na zakolach i na czołach wysp.

 
Zdjęcie nr.9 Koryto rzeki roztokowej - Wisła, Zawady. Widoczne wyspy w różnym wieku oraz boczne koryta między wyspami

 Całość procesów zachodzi bardzo dynamicznie a często bardzo szybko podczas kolejnych w skali roku przyborach. Objawia się to możliwością rozmycia wyspy porośniętej drzewami o szerokości 100m i długości 600m podczas jednego wiosennego przyboru i odwrotnie powstania podobnej wielkości wyspy również podczas jednego przyboru. W nurcie, na wyspach i brzegach dochodzi do odkładania piasków lub namułów o miąższości nawet 18m na obszarach rzędu kilometrów kwadratowych. Do wszystkich wymienionych zjawisk i stanów wód dostosowane są konkretne gatunki krzewów i topól zajmujących kolejne strefy wzdłuż koryta rzeki. Ze względu na dynamiczność procesu uzupełnieniem roślinności krzewiastej i drzewiastej jest roślinność sezonowa pojawiająca się w okresach między wezbraniami na łachach piaszczystych a całość przenikających się stref roślinnych nazywana jest „dynamicznym kręgiem łęgu topolowo – wierzbowego”.

Zdjęcie nr.10 Ławica piaszczysta w nurcie rzeki - środowisko priorytetowe sieci Natura 2000 ze względu na swoją rzedkość zapewnia środowisko bytowania równie rzadkim gatunkom ptaków

 Istnienie procesu tworzenia się ławic piaszczystych decyduje o stopiu naturalności rzeki i jest przeciwieństwem procesów zachodzących w korycie poddanym regulacji. Roślinność sezonowa występująca w takich miejscach, porastając ławice piaszczyste jest również wskaźnikiem kwalifikującym do objęcia całości doliny rzeki obszarem ochrony Natura 2000.

 

Najcenniejszymi elementami dynamicznego kręgu roślinnego łęgów nadwiślańskich są ławice piaszczyste wraz z roślinnością pionierską oraz dojrzałe łęgi topolowo – wierzbowe ponieważ środowiska te nie występują w korytach rzek uregulowanych oraz otoczeniu koryta rzeki silnie zurbanizowanym. Występowaniu obu tych rzadkich środowisk w dolinach rzek towarzyszy występowanie równie rzadkich i priorytetowych gatunków ptaków oraz innych zwierząt w skali Europy.

Zdjęcie nr.12 Zimowe zgrupowania ptaków, Ławice Kiełpińskie 

Ostatnia auktualizacja :  2010-03-15 

Jarek Matusiak